<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="J30nB260">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. B260 大懺悔文略解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）數位版, No. B260 大懺悔文略解</title>
			<author>淸 書玉略解（依駒本印）</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">J</idno>.<idno type="vol">30</idno>.<idno type="no">B260</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大懺悔文略解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【嘉興】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04114">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04114</charName>
				<mapping cb:dec="987154" type="PUA">U+F1012</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E617</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*奉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05924">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05924</charName>
				<mapping cb:dec="988964" type="PUA">U+F1724</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>乙⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18905">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18905</charName>
				<mapping cb:dec="1001945" type="PUA">U+F49D9</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>甲⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21418</charName>
				<mapping cb:dec="1004458" type="PUA">U+F53AA</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>丁⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21701">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21701</charName>
				<mapping cb:dec="1004741" type="PUA">U+F54C5</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>己⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21703">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21703</charName>
				<mapping cb:dec="1004743" type="PUA">U+F54C7</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>巳⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21704">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21704</charName>
				<mapping cb:dec="1004744" type="PUA">U+F54C8</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>庚⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21705">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21705</charName>
				<mapping cb:dec="1004745" type="PUA">U+F54C9</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>戊⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21706">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21706</charName>
				<mapping cb:dec="1004746" type="PUA">U+F54CA</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>丙⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-03-10T13:21:31">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0917a" n="0917a"/>
<lb ed="J" n="0917a01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><head>大懺悔文略解序</head>
<lb ed="J" n="0917a02"/><p xml:id="pJ30p0917a0201">夫欲求生淨域。先須洗浣身心。入聖超凡。必使根
<lb ed="J" n="0917a03"/>塵迥脫。所以如來。示懺悔之方。先德述修淨之法。
<lb ed="J" n="0917a04"/>攝生之要。無逾此也。惟智者覺照愚者沉迷。故我
<lb ed="J" n="0917a05"/>本師見月老和尙。每於布薩之期。先令懺摩。然後
<lb ed="J" n="0917a06"/>說戒。今此文者。乃大唐不空三藏。所譯三十五佛
<lb ed="J" n="0917a07"/>名經禮懺法也。五天竺國遵行。甚有靈應。迨於趙
<lb ed="J" n="0917a08"/>宋不動三藏。復以五十三佛洪名。增之於前普賢
<lb ed="J" n="0917a09"/>十大願偈。續之於後。共成一百八禮。題云大懺悔
<lb ed="J" n="0917a10"/>文始從讚禮稱名終於發願回向。事理一貫權實
<lb ed="J" n="0917a11"/>雙彰。令人朝夕禮誦。期斷百八煩惱。後來人根漸
<lb ed="J" n="0917a12"/>薄。皆悉跪諷由是誦者頗多而達者無幾心旣不
<lb ed="J" n="0917a13"/>誠。云何感通諸佛。故余不揣荒陋詳閱諸經。採取
<lb ed="J" n="0917a14"/>要文。發明少義名曰略解。文雖不廣三懺全收。法
<lb ed="J" n="0917a15"/>或未周五悔並攝願諸覽者如法行持庶得理顯
<lb ed="J" n="0917a16"/>情忘。則蓮邦淨域不期而至也。</p>
<lb ed="J" n="0917a17"/><p xml:id="pJ30p0917a1701">時
<lb ed="J" n="0917a18" type="honorific"/>康熙四十八年迦提吉旦蘭陵律學苾芻書玉題</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0917a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例<note place="inline">十條</note></head>
<lb ed="J" n="0917a20"/><list><item xml:id="itemJ30p0917a2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917a2001" n="0917a2001"/><anchor xml:id="beg0917a2001" n="0917a2001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917a2001"/>佛號題文。俱書頂格低一字者。乃是今解。所
<lb ed="J" n="0917a21"/>列科目。又低一字。一則尊敬佛法。二則作述
<lb ed="J" n="0917a22"/>分明。庶無紊亂其先後之次也</item>
<lb ed="J" n="0917a23"/><item xml:id="itemJ30p0917a2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917a2301" n="0917a2301"/><anchor xml:id="beg0917a2301" n="0917a2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917a2301"/>集法之人。流通本遺失。飮水思源。烏可缺焉。
<lb ed="J" n="0917a24"/>故於釋題之次。卽便補出其名。恐日久漸湮
<lb ed="J" n="0917a25"/>以昧古德弘法利生之願力也</item>
<lb ed="J" n="0917a26"/><item xml:id="itemJ30p0917a2601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917a2601" n="0917a2601"/><anchor xml:id="beg0917a2601" n="0917a2601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917a2601"/>此懺悔願文。髫年卽能讀誦。而有髮白不了
<lb ed="J" n="0917a27"/>其義者。皆由文簡義深。人多輕忽故也是以
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0917b" n="0917b"/>
<lb ed="J" n="0917b01"/>勉力解之作一助顯</item>
<lb ed="J" n="0917b02"/><item xml:id="itemJ30p0917b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b0201" n="0917b0201"/><anchor xml:id="beg0917b0201" n="0917b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b0201"/>文中讚禮。皈依懺悔發願。雖則各自分開。而
<lb ed="J" n="0917b03"/>佛號願偈。不無疑議尤恐初心未了。今亦科
<lb ed="J" n="0917b04"/>明。庶幾覽者。如指其掌</item>
<lb ed="J" n="0917b05"/><item xml:id="itemJ30p0917b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b0501" n="0917b0501"/><anchor xml:id="beg0917b0501" n="0917b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b0501"/>五十三佛三十五佛。緣起各有不同故今採
<lb ed="J" n="0917b06"/>取冠於兩節之前。以見諸佛菩薩慈念衆生
<lb ed="J" n="0917b07"/>如母憶子之切。不可忽也</item>
<lb ed="J" n="0917b08"/><item xml:id="itemJ30p0917b0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b0801" n="0917b0801"/><anchor xml:id="beg0917b0801" n="0917b0801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b0801"/>出義消文貴在直捷爽快。如開門見山。不容
<lb ed="J" n="0917b09"/>他往。故此解中。不論經律敎部。凡有與本文
<lb ed="J" n="0917b10"/>相符者。卽便錄出。以顯其義。並不局於一處
<lb ed="J" n="0917b11"/>而生別見也</item>
<lb ed="J" n="0917b12"/><item xml:id="itemJ30p0917b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b1201" n="0917b1201"/><anchor xml:id="beg0917b1201" n="0917b1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b1201"/>諸佛德號。義海難窮。管見愚資。如何測量。但
<lb ed="J" n="0917b13"/>非解說。則其德不顯。故今隨號釋之。雖不能
<lb ed="J" n="0917b14"/>深達佛理。然亦無礙於法義也</item>
<lb ed="J" n="0917b15"/><item xml:id="itemJ30p0917b1501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b1501" n="0917b1501"/><anchor xml:id="beg0917b1501" n="0917b1501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b1501"/>此中發心原揀去權小。唯依上乘。今釋文中
<lb ed="J" n="0917b16"/>又大小兼收者。蓋欲令其回小向大。會三歸
<lb ed="J" n="0917b17"/>一故。毋得論其混雜也</item>
<lb ed="J" n="0917b18"/><item xml:id="itemJ30p0917b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b1801" n="0917b1801"/><anchor xml:id="beg0917b1801" n="0917b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b1801"/>集此懺法。普利群情。不論道俗男女。一切皆
<lb ed="J" n="0917b19"/>當修學。然未登聖地<anchor xml:id="nkr_note_add_0917b1901" n="0917b1901"/><anchor xml:id="beg0917b1901" n="0917b1901"/>已<anchor xml:id="end0917b1901"/>還誰能無過。天中雖
<lb ed="J" n="0917b20"/>樂。五衰相現。卽便向佛皈依。何況人間。衆苦
<lb ed="J" n="0917b21"/>縈纏。而不勤行懺悔。果能至誠禮誦。而諸佛
<lb ed="J" n="0917b22"/>菩薩不攝受者。未之有也</item>
<lb ed="J" n="0917b23"/><item xml:id="itemJ30p0917b2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0917b2301" n="0917b2301"/><anchor xml:id="beg0917b2301" n="0917b2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0917b2301"/>誦此佛號。必須精誠作觀。如法稱揚。一尊念
<lb ed="J" n="0917b24"/>完。卽便換氣。不得帶南無二字。如或上下牽
<lb ed="J" n="0917b25"/>連。則冠履倒置。於理不便。務必留心。至於如
<lb ed="J" n="0917b26"/>來十號。亦要念得淸楚。善逝。與世間解。是兩
<lb ed="J" n="0917b27"/>號。不可作一句念也</item></list></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0917c" n="0917c"/>
<lb ed="J" n="0917c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">禮佛大懺悔文</cb:mulu><head>禮佛大懺悔文</head>
<lb ed="J" n="0917c02"/><lg type="regular" xml:id="lgJ30p0917c0201"><l>大慈大悲愍衆生</l><l>大喜大捨濟含識</l>
<lb ed="J" n="0917c03"/><l>相好光明以自嚴</l><l>衆等至心皈命禮</l></lg>
<lb ed="J" n="0917c04"/><p xml:id="pJ30p0917c0401">南無皈依金剛上師。</p>
<lb ed="J" n="0917c05"/><p xml:id="pJ30p0917c0501">　　皈依佛　　皈依法　　皈依僧。</p>
<lb ed="J" n="0917c06"/><p xml:id="pJ30p0917c0601">我今發心不爲自求人天福報。聲聞緣覺。乃至權
<lb ed="J" n="0917c07"/>乘諸位菩薩。唯依最上乘發菩提心。願與法界衆
<lb ed="J" n="0917c08"/>生。一時同得阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb ed="J" n="0917c09"/><p xml:id="pJ30p0917c0901">南無皈依十方。盡虛空界。一切諸佛。</p>
<lb ed="J" n="0917c10"/><p xml:id="pJ30p0917c1001">南無皈依十方。盡虛空界。一切尊法。</p>
<lb ed="J" n="0917c11"/><p xml:id="pJ30p0917c1101">南無皈依十方。盡虛空界。一切賢聖僧。</p>
<lb ed="J" n="0917c12"/><p xml:id="pJ30p0917c1201">南無如來。應供。正遍知。明行足。善逝。世間解。無上
<lb ed="J" n="0917c13"/>士調御丈夫。天人師。佛。世尊。</p>
<lb ed="J" n="0917c14"/><p xml:id="pJ30p0917c1401">南無普光佛　南無普明佛
<lb ed="J" n="0917c15"/>　南無普淨佛　南無多摩羅跋栴檀香佛
<lb ed="J" n="0917c16"/>　南無栴檀光佛　南無摩尼幢佛
<lb ed="J" n="0917c17"/>　南無歡喜藏摩尼寶積佛　南無一切世間樂見上大精進佛
<lb ed="J" n="0917c18"/>　南無摩尼幢燈光佛　南無慧炬照佛
<lb ed="J" n="0917c19"/>　南無海德光明佛　南無金剛牢強普散金光佛
<lb ed="J" n="0917c20"/>　南無大強精進勇猛佛　南無大悲光佛
<lb ed="J" n="0917c21"/>　南無慈力王佛　南無慈藏佛
<lb ed="J" n="0917c22"/>　南無栴檀窟莊嚴勝佛　南無賢善首佛
<lb ed="J" n="0917c23"/>　南無善意佛　南無廣莊嚴王佛
<lb ed="J" n="0917c24"/>　南無金華光佛　南無寶蓋照空自在力王佛
<lb ed="J" n="0917c25"/>　南無虛空寶華光佛　南無琉璃莊嚴王佛
<lb ed="J" n="0917c26"/>　南無普現色身光佛　南無不動智光佛
<lb ed="J" n="0917c27"/>　南無降伏衆魔王佛　南無才光明佛
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0918a" n="0918a"/>
<lb ed="J" n="0918a01"/>　南無智慧勝佛　南無彌勒仙光佛
<lb ed="J" n="0918a02"/>　南無善寂月音妙尊智王佛　南無世淨光佛
<lb ed="J" n="0918a03"/>　南無龍種上尊王佛　南無日月光佛
<lb ed="J" n="0918a04"/>　南無日月珠光佛　南無慧幢勝王佛
<lb ed="J" n="0918a05"/>　南無師子吼自在力王佛　南無妙音勝佛
<lb ed="J" n="0918a06"/>　南無常光幢佛　南無觀世燈佛
<lb ed="J" n="0918a07"/>　南無慧威燈王佛　南無法勝王佛
<lb ed="J" n="0918a08"/>　南無須彌光佛　南無須摩那華光佛
<lb ed="J" n="0918a09"/>　南無優曇缽羅華殊勝王佛　南無大慧力王佛
<lb ed="J" n="0918a10"/>　南無阿閦毘歡喜光佛　南無無量音聲王佛
<lb ed="J" n="0918a11"/>　南無才光佛　南無金海光佛
<lb ed="J" n="0918a12"/>　南無山海慧自在通王佛　南無大通光佛
<lb ed="J" n="0918a13"/>　南無一切法幢滿王佛　南無釋迦牟尼佛
<lb ed="J" n="0918a14"/>　南無金剛不壞佛　南無寶光佛
<lb ed="J" n="0918a15"/>　南無龍尊王佛　南無精進軍佛
<lb ed="J" n="0918a16"/>　南無精進喜佛　南無寶火佛
<lb ed="J" n="0918a17"/>　南無寶月光佛　南無現無愚佛
<lb ed="J" n="0918a18"/>　南無寶月佛　南無無垢佛
<lb ed="J" n="0918a19"/>　南無離垢佛　南無勇施佛
<lb ed="J" n="0918a20"/>　南無淸淨佛　南無淸淨施佛
<lb ed="J" n="0918a21"/>　南無娑留那佛　南無水天佛
<lb ed="J" n="0918a22"/>　南無堅德佛　南無栴檀功德佛
<lb ed="J" n="0918a23"/>　南無無量掬光佛　南無光德佛
<lb ed="J" n="0918a24"/>　南無無憂德佛　南無那羅延佛
<lb ed="J" n="0918a25"/>　南無功德華佛　南無蓮華光遊戲神通佛
<lb ed="J" n="0918a26"/>　南無才功德佛　南無德念佛
<lb ed="J" n="0918a27"/>　南無善名稱功德佛　南無紅燄帝幢王佛
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0918b" n="0918b"/>
<lb ed="J" n="0918b01"/>　南無善遊步功德佛　南無鬥戰勝佛
<lb ed="J" n="0918b02"/>　南無善遊步佛　南無周匝莊嚴功德佛
<lb ed="J" n="0918b03"/>　南無寶華遊步佛　南無寶蓮華善住娑羅樹王佛
<lb ed="J" n="0918b04"/>　南無法界藏身阿彌陀佛。</p>
<lb ed="J" n="0918b05"/><p xml:id="pJ30p0918b0501">如是等。一切世界。諸佛世尊。常住在世。是諸世尊
<lb ed="J" n="0918b06"/>當慈念我。若我此生。若我前生。從無始生死以來
<lb ed="J" n="0918b07"/>所作衆罪。若自作。若敎他作。見作隨喜。若塔。若僧
<lb ed="J" n="0918b08"/>若四方僧物。若自取。若敎他取。見取隨喜。五無間
<lb ed="J" n="0918b09"/>罪。若自作。若敎他作。見作隨喜。十不善道。若自作。
<lb ed="J" n="0918b10"/>若敎他作。見作隨喜。所作罪障。或有覆藏。或不覆
<lb ed="J" n="0918b11"/>藏。應墮地獄餓鬼畜生諸餘惡趣邊地下賤。及蔑
<lb ed="J" n="0918b12"/>戾車。如是等處。所作罪障今皆懺悔。今諸佛世尊
<lb ed="J" n="0918b13"/>當證知我。當憶念我。我復於諸佛世尊前作如是
<lb ed="J" n="0918b14"/>言。若我此生。若我餘生。曾行布施。或守淨戒。乃至
<lb ed="J" n="0918b15"/>施與畜生。一摶之食。或修淨行所有善根。成就衆
<lb ed="J" n="0918b16"/>生。所有善根。修行菩提。所有善根。及無上智。所有
<lb ed="J" n="0918b17"/>善根。一切合集校計籌量。皆悉回向。阿耨多羅三
<lb ed="J" n="0918b18"/>藐三菩提。如過去未來現在諸佛。所作回向。我亦
<lb ed="J" n="0918b19"/>如是回向衆罪皆懺悔。諸福盡隨喜及請佛功德。
<lb ed="J" n="0918b20"/>願成無上智去來現在佛於衆生最勝無量功德
<lb ed="J" n="0918b21"/>海。我今皈命禮。</p>
<lb ed="J" n="0918b22"/><lg type="regular" xml:id="lgJ30p0918b2201"><l>所有十方世界中</l><l>三世一切人師子</l>
<lb ed="J" n="0918b23"/><l>我以淸淨身語意</l><l>一切遍禮盡無餘</l>
<lb ed="J" n="0918b24"/><l>普賢行願威神力</l><l>普現一切如來前</l>
<lb ed="J" n="0918b25"/><l>一身復現刹塵身</l><l>一一遍禮刹塵佛</l>
<lb ed="J" n="0918b26"/><l>於一塵中塵數佛</l><l>各處菩薩衆會中</l>
<lb ed="J" n="0918b27"/><l>無盡法界塵亦然</l><l>深信諸佛皆充滿</l>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0918c" n="0918c"/>
<lb ed="J" n="0918c01"/><l>各以一切音聲海</l><l>普出無盡妙言辭</l>
<lb ed="J" n="0918c02"/><l>盡於未來一切劫</l><l>讚佛甚深功德海</l>
<lb ed="J" n="0918c03"/><l>以諸最勝妙華鬘</l><l>妓樂塗香及傘蓋</l>
<lb ed="J" n="0918c04"/><l>如是最勝莊嚴具</l><l>我以供養諸如來</l>
<lb ed="J" n="0918c05"/><l>最勝衣服最勝香</l><l>末香燒香與燈燭</l>
<lb ed="J" n="0918c06"/><l>一一皆如妙高聚</l><l>我悉供養諸如來</l>
<lb ed="J" n="0918c07"/><l>我以廣大勝解心</l><l>深信一切三世佛</l>
<lb ed="J" n="0918c08"/><l>悉以普賢行願力</l><l>普遍供養諸如來</l>
<lb ed="J" n="0918c09"/><l>我昔所造諸惡業</l><l>皆由無始貪瞋癡</l>
<lb ed="J" n="0918c10"/><l>從身語意之所生</l><l>一切我今皆懺悔</l>
<lb ed="J" n="0918c11"/><l>十方一切諸衆生</l><l>二乘有學及無學</l>
<lb ed="J" n="0918c12"/><l>一切如來與菩薩</l><l>所有功德皆隨喜</l>
<lb ed="J" n="0918c13"/><l>十方所有世間燈</l><l>最初成就菩提者</l>
<lb ed="J" n="0918c14"/><l>我今一切皆勸請</l><l>轉於無上妙法輪</l>
<lb ed="J" n="0918c15"/><l>諸佛若欲示涅槃</l><l>我悉至誠而勸請</l>
<lb ed="J" n="0918c16"/><l>惟願久住刹塵劫</l><l>利樂一切諸衆生</l>
<lb ed="J" n="0918c17"/><l>所有禮讚供養福</l><l>請佛住世轉法輪</l>
<lb ed="J" n="0918c18"/><l>隨喜懺悔諸善根</l><l>回向衆生及佛道</l>
<lb ed="J" n="0918c19"/><l>願將以此勝功德</l><l>回向無上眞法界</l>
<lb ed="J" n="0918c20"/><l>性相佛法及僧伽</l><l>二諦融通三昧印</l>
<lb ed="J" n="0918c21"/><l>如是無量功德海</l><l>我今皆悉盡回向</l>
<lb ed="J" n="0918c22"/><l>所有衆生身口意</l><l>見惑彈謗我法等</l>
<lb ed="J" n="0918c23"/><l>如是一切諸業障</l><l>悉皆消滅盡無餘</l>
<lb ed="J" n="0918c24"/><l>念念智周於法界</l><l>廣度衆生皆不退</l>
<lb ed="J" n="0918c25"/><l>乃至虛空世界盡</l><l>衆生及業煩惱盡</l>
<lb ed="J" n="0918c26"/><l>如是四法廣無邊</l><l>願今回向亦如是</l></lg>
<lb ed="J" n="0918c27"/><p xml:id="pJ30p0918c2701">南無大行普賢菩薩<note place="inline">三稱</note>。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0919a" n="0919a"/>
<lb ed="J" n="0919a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">略解</cb:mulu><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>大懺悔文略解卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0919a02"/><byline cb:type="author">古杭昭慶萬壽戒壇傳律沙門書玉釋</byline>
<lb ed="J" n="0919a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0919a0301">解此懺悔。大分開三。初題目。二。集人。三。入文
<lb ed="J" n="0919a04"/><g ref="#CB18905">󴧙</g>今初。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0919a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0919a0501">大懺悔文</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0919a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0919a0601">大者。大乘之法也。謂揀去權小。特發大心故。懺
<lb ed="J" n="0919a07"/>悔者。乃萬行之初機。解脫之根本。入道之要門
<lb ed="J" n="0919a08"/>利生之方法也。解黏去縛。莫過於此。依之而修
<lb ed="J" n="0919a09"/>則無罪不滅。無福不生。其福之生也。如春回大
<lb ed="J" n="0919a10"/>地。罪之滅也。如雪點紅爐。故經云。懺悔則安樂
<lb ed="J" n="0919a11"/>不懺悔則罪益深。由是觀之。蓋吾人不可不爲
<lb ed="J" n="0919a12"/>當務之急。而勤行懺悔之法也。梵語懺摩。華言
<lb ed="J" n="0919a13"/>悔過。今言懺悔者華梵兼擧也。光明文句云。懺
<lb ed="J" n="0919a14"/>者。首也。悔者。伏也。順從爲首。不逆爲伏。謂行人
<lb ed="J" n="0919a15"/>順從三寶足下。依敎修行。不敢違逆故。所以作
<lb ed="J" n="0919a16"/>法之時。先敬三寶。次伸懺悔也。又懺名白法。悔
<lb ed="J" n="0919a17"/>名黑法。白法須尙而行之。黑法須棄而捨之。取
<lb ed="J" n="0919a18"/>捨合論。故言懺悔。亦卽改往修來之意謂修將
<lb ed="J" n="0919a19"/>來之善果。改<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a1901" n="0919a1901"/><anchor xml:id="beg0919a1901" n="0919a1901"/>已<anchor xml:id="end0919a1901"/>往之惡因也。又懺名披陳衆失。
<lb ed="J" n="0919a20"/>發露過咎。不敢隱諱。悔名斷相續心。厭悔捨離。
<lb ed="J" n="0919a21"/>能作所作合棄。故言懺悔。如後說罪之法是也。
<lb ed="J" n="0919a22"/>又懺者名慚。悔者名愧。慚則慚天。愧則愧人。人
<lb ed="J" n="0919a23"/>見其顯。天見其冥。冥細顯麤。麤細皆惡。故言懺
<lb ed="J" n="0919a24"/>悔。總而言之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a2401" n="0919a2401"/><anchor xml:id="beg0919a2401" n="0919a2401"/>已<anchor xml:id="end0919a2401"/>作之罪。悉願消滅。未作之罪。不
<lb ed="J" n="0919a25"/>敢更作也。然懺法有事理之不同。事懺者。謂晝
<lb ed="J" n="0919a26"/>夜六時。三業淸淨。對於尊像。披陳過罪。無始至
<lb ed="J" n="0919a27"/>今。凡所造作。五逆十惡。及餘一切。隨意發露更
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0919b" n="0919b"/>
<lb ed="J" n="0919b01"/>不覆藏。畢故不造新者是也。理懺者。謂斂攝身
<lb ed="J" n="0919b02"/>心。深念實相。觀此罪性。不在內外。亦非中間。更
<lb ed="J" n="0919b03"/>推能作之心。亦不在內外中間三處。能造之心
<lb ed="J" n="0919b04"/>旣爾。而所作之罪亦然。心旣當體卽空。罪性了
<lb ed="J" n="0919b05"/>不可得者是也。故普賢觀經云。若欲懺悔者。端
<lb ed="J" n="0919b06"/>坐念實相。衆罪如霜露。慧日能消除。其事懺。懺
<lb ed="J" n="0919b07"/>苦道。業道。理懺。懺煩惱道。又理事懺法。不出三
<lb ed="J" n="0919b08"/>種。理。謂無生妙懺。事。謂取相。作法也。無生懺者
<lb ed="J" n="0919b09"/>謂了我心自空。罪福無主。觀業實相。見罪本源。
<lb ed="J" n="0919b10"/>法界圓融。眞如淸淨故。取相懺者。謂定心運想
<lb ed="J" n="0919b11"/>相起爲期故。作法懺者。謂身口所作。一依法度
<lb ed="J" n="0919b12"/>故。然法雖三種。要須行在一心。當知三種懺法
<lb ed="J" n="0919b13"/>無生是正。二爲助緣。如灰汁皂角。助於淸水。正
<lb ed="J" n="0919b14"/>助合行。如膏益明。證理彌速也。又此三種懺法
<lb ed="J" n="0919b15"/>後一雖可獨修。不進須假前二。而前二。不可暫
<lb ed="J" n="0919b16"/>離無生。得此意<anchor xml:id="nkr_note_add_0919b1601" n="0919b1601"/><anchor xml:id="beg0919b1601" n="0919b1601"/>已<anchor xml:id="end0919b1601"/>。方可說行三種懺法也。若論
<lb ed="J" n="0919b17"/>其功能作法。滅違無作罪。及違戒上罪三惡報
<lb ed="J" n="0919b18"/>障業。障。怖畏。憂愁。煩惱。取相。滅性罪。及犯定上
<lb ed="J" n="0919b19"/>罪。人道報障。業障。四住煩惱。無生滅無明。及犯
<lb ed="J" n="0919b20"/>慧上罪。三界有漏報障。業障無明。煩惱作法。屬
<lb ed="J" n="0919b21"/>身口二業。取相。屬意之事一心上二。皆事也。無
<lb ed="J" n="0919b22"/>生。屬意之理一心。此一。唯理也。窮理在事。了事
<lb ed="J" n="0919b23"/>卽理。理事融通。是名懺悔。如別時而修。則作法。
<lb ed="J" n="0919b24"/>喩服薑桂。差病而<anchor xml:id="nkr_note_add_0919b2401" n="0919b2401"/><anchor xml:id="beg0919b2401" n="0919b2401"/>已<anchor xml:id="end0919b2401"/>。不能肥身。若取相。喩服五
<lb ed="J" n="0919b25"/>石。病差身充。不能得道。修無生喩服五芝。病除
<lb ed="J" n="0919b26"/>身飛。升仙得道。故知懺悔。不出此三法也。文者
<lb ed="J" n="0919b27"/>能詮文字也。若論至道之法。本來離言說相。離
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0919c" n="0919c"/>
<lb ed="J" n="0919c01"/>文字相。古云。大道元來不屬言。擬談玄妙隔天
<lb ed="J" n="0919c02"/>淵。豈可以文言而能詮者哉。然道雖無言。要因
<lb ed="J" n="0919c03"/>言以顯道。故淸涼疏云。雖空空絕跡。而義天之
<lb ed="J" n="0919c04"/>星象燦然。湛湛忘言。敎海之波瀾浩瀚。則無文
<lb ed="J" n="0919c05"/>字中。不妨有此懺悔文也。</p>
<lb ed="J" n="0919c06"/><p xml:id="pJ30p0919c0601"><g ref="#CB18905">󴧙</g>二。集人。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0919c07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0919c0701">宋西夏護國仁王寺金剛法師不動集</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0919c08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0919c0801">宋。朝代也。西夏。國名也。謂地在寧夏西邊故。宋
<lb ed="J" n="0919c09"/>眞宗。封趙德明。爲夏王。仁宗。又封其子趙元昊。
<lb ed="J" n="0919c10"/>爲夏國王。法師西來先至彼處。弘法利生也。護
<lb ed="J" n="0919c11"/>國等五字。寺名也。謂師以護國仁王般若經。普
<lb ed="J" n="0919c12"/>令緇素誦持。祝國祐民故。金剛等六字。人號也。
<lb ed="J" n="0919c13"/>上四字。通稱下二字。別名。法師者。謂通顯。密。三
<lb ed="J" n="0919c14"/>藏。法中最上之稱也。金剛者謂瑜伽有五部。曰
<lb ed="J" n="0919c15"/>佛。曰金剛。曰寶生。曰蓮華。曰羯磨也。師現傳金
<lb ed="J" n="0919c16"/>剛一部。故名金剛法師。此乃灌頂時所授稱也。
<lb ed="J" n="0919c17"/>梵語阿閦撇。此云不動。謂師最初依阿閦部法
<lb ed="J" n="0919c18"/>而行持故。集者。顯德也。謂師欲令道俗修證。故
<lb ed="J" n="0919c19"/>以唐三藏不空法師。所譯三十五佛名經禮懺
<lb ed="J" n="0919c20"/>文。前增五十三佛德號。後綴普賢十大願偈。前
<lb ed="J" n="0919c21"/>後共成一百八禮。期斷百八煩惱故。後遷四川
<lb ed="J" n="0919c22"/>蒙山。又集施食儀文。爲出生軌範。因以甘露度
<lb ed="J" n="0919c23"/>孤。復稱甘露法師。今時諸方叢林靜室目爲課
<lb ed="J" n="0919c24"/>誦。以山彰名。所謂蒙山施食也。此實法中二利
<lb ed="J" n="0919c25"/>行用之要。大有功於佛門者也。餘諸神應備載
<lb ed="J" n="0919c26"/>別記。</p>
<lb ed="J" n="0919c27"/><p xml:id="pJ30p0919c2701">百八禮者。謂初偈一禮。上師一禮。佛法僧一
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0920a" n="0920a"/>
<lb ed="J" n="0920a01"/>禮。發心一禮。三皈三禮。十號一禮。八十九佛
<lb ed="J" n="0920a02"/>名。八十九禮。懺悔一禮。回向一禮。前八別願
<lb ed="J" n="0920a03"/>八禮。後一總向一禮。初後各三禮。不在此數
<lb ed="J" n="0920a04"/>內。自修行本。斯爲第一。非如今時跪<g ref="#CB04114">𮘗</g>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0920a0401" n="0920a0401"/><anchor xml:id="beg0920a0401" n="0920a0401"/>已<anchor xml:id="end0920a0401"/>
<lb ed="J" n="0920a05"/>也。恐後遺失。故贅於此。</p>
<lb ed="J" n="0920a06"/><p xml:id="pJ30p0920a0601"><g ref="#CB18905">󴧙</g>三。入文。科分爲五。初。讚禮。二。發心。三。皈依。
<lb ed="J" n="0920a07"/>四。懺悔。五。發願。<g ref="#CB05924">󱜤</g>今初。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgJ30p0920a0801"><l>大慈大悲愍衆生</l><l>大喜大捨濟含識</l>
<lb ed="J" n="0920a09"/><l>相好光明以自嚴</l><l>衆等至心皈命禮</l></lg></cb:div>
<lb ed="J" n="0920a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0920a1001">初二句。讚佛心。三句。讚佛身。四句。皈命也。慈者
<lb ed="J" n="0920a11"/>與其樂。悲者。拔其苦。喜者。慶其善。捨者。去其惡。
<lb ed="J" n="0920a12"/>大者。以此四種。名爲無量心故。不同世人愛染
<lb ed="J" n="0920a13"/>慈悲。情見喜捨。乃無緣大慈。同體大悲。故曰大
<lb ed="J" n="0920a14"/>慈大悲。喜無所喜。捨無所捨。故曰大喜大捨。愍
<lb ed="J" n="0920a15"/>者。憐愍濟者。濟度。衆生者。衆法相生也。此指六
<lb ed="J" n="0920a16"/>道而言。含識者。含靈抱識也。此指四生而言。實
<lb ed="J" n="0920a17"/>則衆生。卽含識易名不易體也。相好光明者。謂
<lb ed="J" n="0920a18"/>如來身有八萬四千相。一一相中。有八萬四千
<lb ed="J" n="0920a19"/>隨形好。一一好中。有八萬四千光明。以此相好
<lb ed="J" n="0920a20"/>光明。而爲莊嚴自佛之身。故云以自嚴也。至心
<lb ed="J" n="0920a21"/>者。一心也。一心作法理事皆周。內心旣虔。外儀
<lb ed="J" n="0920a22"/>必敬也。命者。命根。以壽。煖。識。三。一期連持不斷。
<lb ed="J" n="0920a23"/>稱之爲命。卽八識。自體也。經云。元依一精明。分
<lb ed="J" n="0920a24"/>成六和合。則命爲六根之總。六根乃命之別。今
<lb ed="J" n="0920a25"/>攝別歸總。故曰命耳。而云皈者。有事。有理。理。則
<lb ed="J" n="0920a26"/>以六和合。還歸一精明體。事。則世人最重。惟命
<lb ed="J" n="0920a27"/>與財。若捨財。猶有命在。今捨性命皈投於佛。一
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0920b" n="0920b"/>
<lb ed="J" n="0920b01"/>捨而無所不捨。以表誠敬之至。故曰皈命禮也。</p>
<lb ed="J" n="0920b02"/><p xml:id="pJ30p0920b0201"><g ref="#CB05924">󱜤</g>二。發心分二。先。皈依性相勝境次。正發菩
<lb ed="J" n="0920b03"/>提大心。<g ref="#CB21706">󵓊</g>初中復二。初。同體三寶。二。別相三
<lb ed="J" n="0920b04"/>寶。<g ref="#CB21418">󵎪</g>今初。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0920b0501">南無皈依金剛上師。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0920b0601">金剛上師者。毘盧敎主也。以毘盧如來。是金剛
<lb ed="J" n="0920b07"/>瑜伽大秘密主。而爲無盡三寶父母。師長故。又
<lb ed="J" n="0920b08"/>四方四佛。及一切賢聖。皆從毘盧金剛心中之
<lb ed="J" n="0920b09"/>所流出。故先皈依自性三寶。次皈依別相三寶。
<lb ed="J" n="0920b10"/>然自性。卽同體也。南無。梵語。皈依。華言。今雙標
<lb ed="J" n="0920b11"/>者。二音兼擧也。又灌頂疏。南無。翻爲度我。謂能
<lb ed="J" n="0920b12"/>救度我等衆生。是故先須皈依毘盧遮那最上
<lb ed="J" n="0920b13"/>師也。餘皆倣此。</p>
<lb ed="J" n="0920b14"/><p xml:id="pJ30p0920b1401"><g ref="#CB21418">󵎪</g>二。別相三寶。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0920b1501">皈依佛　皈依法　皈依僧。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0920b1601">佛者。娑婆。華藏。刹海佛也。法者。顯密敎部。無上
<lb ed="J" n="0920b17"/>法也。僧者。大小乘中。凡聖僧也。皈依者。佛爲兩
<lb ed="J" n="0920b18"/>足尊。皈則不墮地獄故。法爲離欲尊。皈則不墮
<lb ed="J" n="0920b19"/>餓鬼故。僧爲衆中尊。皈則不墮旁生故。又復皈
<lb ed="J" n="0920b20"/>依三寶者豈唯離三途之苦而<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b2001" n="0920b2001"/><anchor xml:id="beg0920b2001" n="0920b2001"/>已<anchor xml:id="end0920b2001"/>實欲得三菩
<lb ed="J" n="0920b21"/>提之樂也。</p>
<lb ed="J" n="0920b22"/><p xml:id="pJ30p0920b2201"><g ref="#CB21706">󵓊</g>次。正發菩提大心分二<g ref="#CB21418">󵎪</g>初。揀去權小。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b23"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0920b2301">我今發心。不爲自求。人天福報聲聞緣覺。乃至權
<lb ed="J" n="0920b24"/>乘。諸位菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0920b25"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0920b2501">我者。指行人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b2501" n="0920b2501"/><anchor xml:id="beg0920b2501" n="0920b2501"/>己<anchor xml:id="end0920b2501"/>而言。發心者。謂發菩提大道
<lb ed="J" n="0920b26"/>心也。不爲自求者。正揀權小之境。謂不爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b2601" n="0920b2601"/><anchor xml:id="beg0920b2601" n="0920b2601"/>己<anchor xml:id="end0920b2601"/>
<lb ed="J" n="0920b27"/>以求人天福報及權乘小果也。若爲自求。卽落
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0920c" n="0920c"/>
<lb ed="J" n="0920c01"/>五乘。非眞發大心也。人中福者。貴爲天子。富有
<lb ed="J" n="0920c02"/>四海是也。百官。四民。福報劣矣。洪範。明五福。謂
<lb ed="J" n="0920c03"/>福壽富貴。康寧。好德考終也。雖則一期快樂。難
<lb ed="J" n="0920c04"/>免生死輪迴。故不求也。天上福者。六欲天中。光
<lb ed="J" n="0920c05"/>明殊勝。眷屬相隨。華冠鮮麗。衣食豐盈等。色界
<lb ed="J" n="0920c06"/>諸天。有四禪福報。乃至無色界天。亦有四空定
<lb ed="J" n="0920c07"/>報。經云。六天雖貴。福盡還作牛領中蟲。非想雖
<lb ed="J" n="0920c08"/>高。壽盡還墮飛狸等類。故不求也。聲聞者。謂聞
<lb ed="J" n="0920c09"/>四諦法。而得其名。卽小乘果斷見思惑。證眞諦
<lb ed="J" n="0920c10"/>理者。雖云逮德<anchor xml:id="nkr_note_add_0920c1001" n="0920c1001"/><anchor xml:id="beg0920c1001" n="0920c1001"/>己<anchor xml:id="end0920c1001"/>利。盡諸有結高超三界。迥脫
<lb ed="J" n="0920c11"/>四生。奈如獐獨跳。不顧後群。唯求自度。不能度
<lb ed="J" n="0920c12"/>人。喩如羊車。不堪載物。故不求也。緣覺者。梵語
<lb ed="J" n="0920c13"/>辟支。此有二種。一云緣覺。佛在世時。聞十二因
<lb ed="J" n="0920c14"/>緣悟道者。二云獨覺佛滅度後。獨宿孤峰。觀緣
<lb ed="J" n="0920c15"/>悟道者。卽中乘果。更侵習氣者也。今單列緣覺
<lb ed="J" n="0920c16"/>者。擧緣攝獨耳。謂雖有度生之念其心不大。喩
<lb ed="J" n="0920c17"/>如鹿車。雖可載物不堪重運。故不求也。權乘者
<lb ed="J" n="0920c18"/>大乘權敎也。諸位菩薩者。藏通二敎。及別敎地
<lb ed="J" n="0920c19"/>前之菩薩也。以藏敎菩薩。三祗修六度。百劫種
<lb ed="J" n="0920c20"/>相好。帶惑行因故。通敎菩薩道觀雙流。眞俗並
<lb ed="J" n="0920c21"/>現。所侵習氣。猶餘少灰故。別敎三賢。雖各斷惑
<lb ed="J" n="0920c22"/>行事六度。著相修持未斷無明。未證實理。故名
<lb ed="J" n="0920c23"/>權乘。謂雖發大心。廣度衆生。以其纔行四百由
<lb ed="J" n="0920c24"/>旬。未能超過。直至寶所。喩如牛車。雖可重載。不
<lb ed="J" n="0920c25"/>能致遠。故不求也。法華云。但以假名字。引導于
<lb ed="J" n="0920c26"/>衆生。則知三乘皆權。非實。不言別之登地者。以
<lb ed="J" n="0920c27"/>斷惑見理仝圓故。然自他旣不願求云何爲彼
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0921a" n="0921a"/>
<lb ed="J" n="0921a01"/>發其心耶。經云。十方佛土中。惟有一乘法。無二
<lb ed="J" n="0921a02"/>亦無三。一乘者。最上乘也。</p>
<lb ed="J" n="0921a03"/><p xml:id="pJ30p0921a0301"><g ref="#CB21418">󵎪</g>次。顯發大心。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0921a0401">唯依最上乘。發菩提心。願與法界衆生。一時同得
<lb ed="J" n="0921a05"/>阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0921a0601">文分兩節。一。生起。二。開顯。初句。出所依之乘。言
<lb ed="J" n="0921a07"/>最上乘者。圓敎一佛乘也。謂圓悟妙理。不與餘
<lb ed="J" n="0921a08"/>乘共故。般若云。此經爲發大乘者說。爲發最上
<lb ed="J" n="0921a09"/>乘者說。法華云。無有餘乘。唯一佛乘。以一乘圓
<lb ed="J" n="0921a10"/>頓敎人。一斷。一切斷。一證。一切證。終日成佛。無
<lb ed="J" n="0921a11"/>成佛相。終日度生。無度生相。喩如大白牛車實
<lb ed="J" n="0921a12"/>行五百由旬。不滯化城。直登寶所。遊於四方。嬉
<lb ed="J" n="0921a13"/>戲快樂。是故不依餘乘。而依最上乘也。次句。明
<lb ed="J" n="0921a14"/>能發之心。菩提者。成正覺之心體也。謂能破無
<lb ed="J" n="0921a15"/>明。煩惱惡業。不被染壞。故當發也。二。開顯。願與
<lb ed="J" n="0921a16"/>等四句。示心相也。言願與法界衆生者。正顯不
<lb ed="J" n="0921a17"/>爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0921a1701" n="0921a1701"/><anchor xml:id="beg0921a1701" n="0921a1701"/>己<anchor xml:id="end0921a1701"/>一人而求也。一時同得者。揀異權乘漸
<lb ed="J" n="0921a18"/>敎。三大阿僧祗劫而後得也。阿耨菩提者。諸佛
<lb ed="J" n="0921a19"/>無上正覺之果也。阿者。言無。耨多羅。言上。三藐
<lb ed="J" n="0921a20"/>言正等。三菩提。言正覺。覺。異三途之不覺。正。異
<lb ed="J" n="0921a21"/>人天之邪覺。等。異二乘之偏覺。上。異權乘之未
<lb ed="J" n="0921a22"/>上。無。異因地之有上。則此無上正等正覺。乃是
<lb ed="J" n="0921a23"/>圓敎一。佛乘果也。總而言之。謂我今時。唯依最
<lb ed="J" n="0921a24"/>上佛乘。圓頓敎中。發大菩提道心爲因。願與法
<lb ed="J" n="0921a25"/>界一切衆生。不前不後。一刹那間。同在現前證
<lb ed="J" n="0921a26"/>得諸佛無上菩提。圓妙覺果。此。心此願方稱究
<lb ed="J" n="0921a27"/>竟也。若不如斯。因果寧能該徹乎。</p>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0921b" n="0921b"/>
<lb ed="J" n="0921b01"/><p xml:id="pJ30p0921b0101"><g ref="#CB05924">󱜤</g>三。皈依分。二<g ref="#CB21706">󵓊</g>初。無盡三寶。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0921b0201">南無皈依十方。盡虛空界。一切諸佛。</p>
<lb ed="J" n="0921b03"/><p xml:id="pJ30p0921b0301">南無皈依十方。盡虛空界。一切尊法。</p>
<lb ed="J" n="0921b04"/><p xml:id="pJ30p0921b0401">南無皈依十方。盡虛空界。一切賢聖僧。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0921b0501">十方等。擧所依。之境也。皈依。顯能依之人也。十
<lb ed="J" n="0921b06"/>方者。橫遍也。空界者。豎窮也。皈須塵方刹土。盡
<lb ed="J" n="0921b07"/>空法界者。以顯行人皈敬之心極廣大也。一切
<lb ed="J" n="0921b08"/>者。普攝之辭。若局一處。心則不廣。願則不周。安
<lb ed="J" n="0921b09"/>能與法界衆生。一時同得阿耨菩提耶。必須仗
<lb ed="J" n="0921b10"/>承三寶神力加被。運心周廣。立願弘深。方可與
<lb ed="J" n="0921b11"/>法界衆生同得也。一切佛法賢聖僧者。謂三寶
<lb ed="J" n="0921b12"/>有小乘。大乘。住持。同體。別相。之不同也。小乘以
<lb ed="J" n="0921b13"/>丈六金身爲佛。四諦。因緣爲法。四果。四向。爲僧。
<lb ed="J" n="0921b14"/>大乘以三身。十身爲佛。二空三空理等。爲法。三
<lb ed="J" n="0921b15"/>賢。十聖。爲僧也。別相三寶者。謂佛在世時。如來
<lb ed="J" n="0921b16"/>雪山夜半睹明星而悟道。菩提樹下成等正覺。
<lb ed="J" n="0921b17"/>卽佛寶也。寂場。鹿苑。初轉法輪。卽法寶也。度諸
<lb ed="J" n="0921b18"/>菩薩。五比丘等。卽僧寶也。住持者。謂。刻像圖形
<lb ed="J" n="0921b19"/>卽佛寶。黃卷赤牘。卽法寶。圓頂方袍。卽僧寶。此
<lb ed="J" n="0921b20"/>之三者。不爲世法之所侵凌。不爲煩惱之所染
<lb ed="J" n="0921b21"/>汚。世出世間。皆可尊重。故稱爲寶。住於世間。持
<lb ed="J" n="0921b22"/>乎正法。能令慧命不斷。故名住持三寶也。同體
<lb ed="J" n="0921b23"/>三寶者。謂名雖三種。同以眞如理性爲體故。眞
<lb ed="J" n="0921b24"/>如性上有覺照義。卽名佛寶。性有軌持義。卽名
<lb ed="J" n="0921b25"/>法寶。性有和合義。卽名僧寶。須知捨住持三寶。
<lb ed="J" n="0921b26"/>別無同體三寶。離同體三寶。更無住持三寶。住
<lb ed="J" n="0921b27"/>持是相。相。卽性中之相。同體是性。性。卽相中之
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0921c" n="0921c"/>
<lb ed="J" n="0921c01"/>性。性相一如。二而不二。迷之者。流轉生死。悟之
<lb ed="J" n="0921c02"/>者。成等正覺也。涅槃經云。若能觀三寶常住。同
<lb ed="J" n="0921c03"/>眞際淨名云。佛卽是法。法卽是衆。如是三寶。皆
<lb ed="J" n="0921c04"/>無爲相。同體屬理性。住持屬事相。大小乘事理
<lb ed="J" n="0921c05"/>雙通。詳如賢首三寶章明。今所皈者。盡我人之
<lb ed="J" n="0921c06"/>心。盡法界之量。盡三寶之際。塵塵刹刹。無不皈
<lb ed="J" n="0921c07"/>命。故曰無盡三寶也。</p>
<lb ed="J" n="0921c08"/><p xml:id="pJ30p0921c0801"><g ref="#CB21706">󵓊</g>次。通別二號分二<g ref="#CB21418">󵎪</g>初。通號。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0921c0901">南無如來。應供。正遍知。明行足。善逝。世間解。無上
<lb ed="J" n="0921c10"/>士調御丈夫。天人師。佛。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0921c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0921c1101">如來者。十號經云。如過去諸佛。行六波羅密。得
<lb ed="J" n="0921c12"/>諸法如相來至佛道。今佛亦如是道而來。故號
<lb ed="J" n="0921c13"/>如來也。又具三義。謂法。報應也。般若經云。無所
<lb ed="J" n="0921c14"/>從來。亦無所去。故名如來。此以法身釋。轉法輪
<lb ed="J" n="0921c15"/>論云。本覺名如。始覺名來。始本不二。故名如來
<lb ed="J" n="0921c16"/>此以報身釋。成實論云。乘如實道。來成正覺。此
<lb ed="J" n="0921c17"/>約應身釋。三身圓顯。故名如來△應供者。謂萬
<lb ed="J" n="0921c18"/>行圓成。福慧具足。應受天上人間供養饒益有
<lb ed="J" n="0921c19"/>情。故號應供也。然人天賢聖。無明住地。全缺應
<lb ed="J" n="0921c20"/>供。二乘但盡見思。未斷塵沙。無明。受人天供名
<lb ed="J" n="0921c21"/>半應供。如來五住究盡。二死永亡。非惟受人天
<lb ed="J" n="0921c22"/>供。亦受九法界供養。是名全應供也。又證涅槃
<lb ed="J" n="0921c23"/>時。斷盡一切煩惱。令身口意淸淨。無染無著。復
<lb ed="J" n="0921c24"/>名無所著也△正遍知者。謂具一切智。於一切
<lb ed="J" n="0921c25"/>法。無不了知。故號正遍知也。什師云。正遍覺。謂
<lb ed="J" n="0921c26"/>言法無差。故言正。智無不周。故言遍。出生死夢。
<lb ed="J" n="0921c27"/>故言覺也。又以一切法。平等開覺一切衆生。成
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0922a" n="0922a"/>
<lb ed="J" n="0922a01"/>無上覺。復號等正覺也。妙宗鈔云。此之三號。卽
<lb ed="J" n="0922a02"/>名三德。今就所觀。義當三諦。正遍知。卽般若德。
<lb ed="J" n="0922a03"/>眞諦也。應供。卽解脫德。俗諦也。如來卽法身德。
<lb ed="J" n="0922a04"/>中諦也。若廣說此三句義者。億劫不能盡也△
<lb ed="J" n="0922a05"/>明行足者。明。卽三明。謂天眼。宿命。漏盡明也。行。
<lb ed="J" n="0922a06"/>卽六度萬行。足者。謂三乘雖得三明。明不滿足。
<lb ed="J" n="0922a07"/>唯佛無缺。萬行圓修。故號明行足也△善逝者。
<lb ed="J" n="0922a08"/>善。妙也。逝。往也。謂如來正智。能斷諸惑。妙出世
<lb ed="J" n="0922a09"/>間。能往佛果故。又地持經云。第一上升永不復
<lb ed="J" n="0922a10"/>還。故號善逝也。亦云好去。大論云於種種諸深
<lb ed="J" n="0922a11"/>三摩提。無量智慧中去也△世間解。無上士者。
<lb ed="J" n="0922a12"/>謂世出世間因果諸法。正覺正知。無不解了。故
<lb ed="J" n="0922a13"/>云世間解。三界人天。若凡若聖。乃至一切有情
<lb ed="J" n="0922a14"/>之中。惟佛第一。最上無有與等。故號爲無上士
<lb ed="J" n="0922a15"/>也△調御丈夫者。謂佛具大丈夫力。以第一義。
<lb ed="J" n="0922a16"/>涅槃之法。顯示調伏。六道狂象。御駕一乘寶車。
<lb ed="J" n="0922a17"/>直至涅槃彼岸。故號調御丈夫也△天人師者。
<lb ed="J" n="0922a18"/>謂如來示道一切衆生。是應作。是不應作是善
<lb ed="J" n="0922a19"/>是不善。非獨爲四衆之眼目。在於天上人間邪
<lb ed="J" n="0922a20"/>魔外道。無不依敎秉命於佛。故號天人師也。又
<lb ed="J" n="0922a21"/>云度餘道衆生者少。度天人衆生者多△佛者。
<lb ed="J" n="0922a22"/>覺也。覺具三義。一自覺。謂悟性眞常。了惑虛妄。
<lb ed="J" n="0922a23"/>二覺他。謂運無緣慈度有情界。三覺滿。謂窮源
<lb ed="J" n="0922a24"/>極。底。行滿果圓。三覺圓明。智慧具足。故號佛也。
<lb ed="J" n="0922a25"/>華嚴云。一切諸法性。無生亦無滅。奇哉大導師。
<lb ed="J" n="0922a26"/>自覺能覺他△世尊者。謂具上九號。爲物欽重。
<lb ed="J" n="0922a27"/>故曰世尊。又云。以無量智慧等法破無邊惑業
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0922b" n="0922b"/>
<lb ed="J" n="0922b01"/>惡法。滅生死苦。得無上覺。天人凡聖世出世間
<lb ed="J" n="0922b02"/>皆悉尊重。故號世尊也。一。是倣同先跡號。二。是
<lb ed="J" n="0922b03"/>堪爲福田號。三。是遍知法界號。四。是果顯因德
<lb ed="J" n="0922b04"/>號。五。是妙往菩提號。六。是達僞通眞號。七。是攝
<lb ed="J" n="0922b05"/>化從道號。八。是應機授法號。九。是覺悟歸眞號。
<lb ed="J" n="0922b06"/>十。是三界獨尊號。此十號義。若總略釋。無虛妄。
<lb ed="J" n="0922b07"/>名如來。良福田。名應供。知法界。名正遍知。具三
<lb ed="J" n="0922b08"/>明。名明行足。不還來。名善逝。知衆生國土。名世
<lb ed="J" n="0922b09"/>間解。無與等。名無上士。調他心。名調御丈夫爲
<lb ed="J" n="0922b10"/>衆生眼。名天人師。知三聚。<note place="inline">謂正定聚邪定聚不定聚</note>名佛。具
<lb ed="J" n="0922b11"/>茲十德。名世間尊。前十。是別。後一是總。法數云。
<lb ed="J" n="0922b12"/>祖師所述經敎。皆依此義而釋。然阿含。及成論
<lb ed="J" n="0922b13"/>合無上士與調御丈夫爲一號。故至世尊。十數
<lb ed="J" n="0922b14"/>方滿。涅槃。及大論。開無上士與調御丈夫爲兩
<lb ed="J" n="0922b15"/>號。今此經中。將世間解與無上士以爲一號。雖
<lb ed="J" n="0922b16"/>開合不同。其義則一。故皆存之。問。刹塵。心念可
<lb ed="J" n="0922b17"/>數知。無能盡說佛功德。德旣無盡。號亦無盡。何
<lb ed="J" n="0922b18"/>惟擧此十耶。答。此擧大數而言。如華嚴說。十表
<lb ed="J" n="0922b19"/>無盡故。一者數之始。十者數之終。故擧此十號
<lb ed="J" n="0922b20"/>卽攝諸佛無盡德也。又此十種通號。佛佛皆具
<lb ed="J" n="0922b21"/>故於三皈依後。諸佛名前。特加稱讚也。</p>
<lb ed="J" n="0922b22"/><p xml:id="pJ30p0922b2201"><g ref="#CB21418">󵎪</g>次。別號分二。初。五十三佛。二。三十五佛。</p>
<lb ed="J" n="0922b23"/><p xml:id="pJ30p0922b2301"><g ref="#CB21705">󵓉</g>初中復二。初序源。次。顯名<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b2301" n="0922b2301"/><anchor xml:id="beg0922b2301" n="0922b2301"/><g ref="#CB21701">󵓅</g><anchor xml:id="end0922b2301"/>今初。</p>
<lb ed="J" n="0922b24"/><p xml:id="pJ30p0922b2401">觀藥王。藥上。二菩薩經云。爾時<name role="" type="person">藥上菩薩</name>爲行
<lb ed="J" n="0922b25"/>者稱說過去五十三佛名。吿言法子。過去有佛。
<lb ed="J" n="0922b26"/>名曰普光。次名普明。次名普淨。乃至次名一切
<lb ed="J" n="0922b27"/>法常滿王佛。爾時<name role="" type="person">藥上菩薩</name>。說是過去五十三
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0922c" n="0922c"/>
<lb ed="J" n="0922c01"/>佛名<anchor xml:id="nkr_note_add_0922c0101" n="0922c0101"/><anchor xml:id="beg0922c0101" n="0922c0101"/>已<anchor xml:id="end0922c0101"/>。默然而住。爾時行者。卽於定中。得見過
<lb ed="J" n="0922c02"/>去七佛世尊。第一毘婆尸佛而讚歎言。善哉善
<lb ed="J" n="0922c03"/>哉。善男子。汝所宣說五十三佛。乃是過去久遠
<lb ed="J" n="0922c04"/>舊住<name role="" type="person">娑婆世界</name>成熟衆生而般涅槃者。若有善
<lb ed="J" n="0922c05"/>男子善女人。及餘一切衆生。得聞是五十三佛
<lb ed="J" n="0922c06"/>名者。是人於百千萬億阿僧祗劫。不墮惡道。若
<lb ed="J" n="0922c07"/>復有人。能稱是五十三佛名者。生生之處。常得
<lb ed="J" n="0922c08"/>値遇十方諸佛。若復有人。能至。心敬禮五十三
<lb ed="J" n="0922c09"/>佛者。除滅四重。五逆。及謗方等皆悉淸淨。以是
<lb ed="J" n="0922c10"/>諸佛本誓願故。於念念中卽得除滅如上諸罪。
<lb ed="J" n="0922c11"/>次尸棄如來。毘舍浮如來。拘留孫如來。拘那含
<lb ed="J" n="0922c12"/>牟尼如來。迦葉如來。亦如是讚五十三佛名<anchor xml:id="nkr_note_add_0922c1201" n="0922c1201"/><anchor xml:id="beg0922c1201" n="0922c1201"/>已<anchor xml:id="end0922c1201"/>。
<lb ed="J" n="0922c13"/>亦復讚歎言。善男子。善女人。能聞是五十三佛
<lb ed="J" n="0922c14"/>名者。能稱名者。能敬禮者。除滅罪障。如上所說。
<lb ed="J" n="0922c15"/>爾時釋迦牟尼佛吿大衆言。我曾往昔。無數劫
<lb ed="J" n="0922c16"/>時。於妙光佛末法之中。出家學道。聞是五十三
<lb ed="J" n="0922c17"/>佛名。聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0922c1701" n="0922c1701"/><anchor xml:id="beg0922c1701" n="0922c1701"/>已<anchor xml:id="end0922c1701"/>合掌心生歡喜。復敎他人。令得聞持。
<lb ed="J" n="0922c18"/>他人聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0922c1801" n="0922c1801"/><anchor xml:id="beg0922c1801" n="0922c1801"/>已<anchor xml:id="end0922c1801"/>。展轉相敎。乃至三千人。此三千人。異
<lb ed="J" n="0922c19"/>口同音稱諸佛名。一心敬禮。如是敬禮諸佛因
<lb ed="J" n="0922c20"/>緣功德力故。卽得超越無數億劫生死之罪。初
<lb ed="J" n="0922c21"/>千人者華光佛爲首。下至毘舍佛。於莊嚴劫。得
<lb ed="J" n="0922c22"/>成爲佛。過去千佛是也。次中千人者<name role="" type="person">拘留孫佛</name>
<lb ed="J" n="0922c23"/>爲首。下至樓至如來。於賢劫中。次第成佛。後千
<lb ed="J" n="0922c24"/>人者。日光如來爲首。下至須彌相。於星宿劫中。
<lb ed="J" n="0922c25"/>當得成佛。佛吿寶積。十方現在諸佛。善德如來
<lb ed="J" n="0922c26"/>等。亦曾得聞是五十三佛名故。於十方面。各皆
<lb ed="J" n="0922c27"/>成佛。所謂寧受一切苦。得聞諸佛名。不受無量
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0923a" n="0923a"/>
<lb ed="J" n="0923a01"/>樂。而不聞佛名也。若有衆生。欲得除滅四重禁
<lb ed="J" n="0923a02"/>罪。欲得懺悔五逆十惡。欲得除滅無根謗法。極
<lb ed="J" n="0923a03"/>重之罪。當敬禮七佛。復當敬禮五十三佛。然後
<lb ed="J" n="0923a04"/>遍禮十方無量一切諸佛。晝夜六時。心想明利。
<lb ed="J" n="0923a05"/>猶如流水。行懺悔法。機感道交。自然除滅。然諸
<lb ed="J" n="0923a06"/>佛各具萬德。但於中隨義釋之。應當如法理會
<lb ed="J" n="0923a07"/>毋得依文局執也。</p>
<lb ed="J" n="0923a08"/><p xml:id="pJ30p0923a0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0923a0801" n="0923a0801"/><anchor xml:id="beg0923a0801" n="0923a0801"/><g ref="#CB21701">󵓅</g><anchor xml:id="end0923a0801"/>次。顯名科分十八<g ref="#CB21704">󵓈</g>初普光之普淨三佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923a0901">南無普光佛。南無普明佛。南無普淨佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923a1001">南無者。皈命稱禮也。佛者。十號中之一也。普光
<lb ed="J" n="0923a11"/>等。是佛別名。各有稱故。後皆准此。言普光者。謂
<lb ed="J" n="0923a12"/>化身百億。光照大千故△普明者。謂報身相好
<lb ed="J" n="0923a13"/>放無邊光。明如杲日故△普淨者。謂一眞法身。
<lb ed="J" n="0923a14"/>猶若虛空。本來淸淨故。此三如來。約三身釋。</p>
<lb ed="J" n="0923a15"/><p xml:id="pJ30p0923a1501"><g ref="#CB21704">󵓈</g>二。第四之五。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923a1601">南無多摩羅跋栴檀香佛。南無栴檀光佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923a1701">多摩羅跋。此云離垢。<name role="" type="person">牛頭山</name>名也。栴檀。此云與
<lb ed="J" n="0923a18"/>藥。香也。能除風熱等病。以喩如來衆德妙香。普
<lb ed="J" n="0923a19"/>薰一切。衆生聞者。離垢淸淨。故名多摩羅跋栴
<lb ed="J" n="0923a20"/>檀香也△栴檀光者。楞嚴云。自得心開。如染香
<lb ed="J" n="0923a21"/>人。身有香氣。今本佛香光莊嚴。明淨滿足。衆生
<lb ed="J" n="0923a22"/>見者。心眼開明。故名栴檀光也。此二如來。以德
<lb ed="J" n="0923a23"/>表顯。</p>
<lb ed="J" n="0923a24"/><p xml:id="pJ30p0923a2401"><g ref="#CB21704">󵓈</g>三。第六之七。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a25"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923a2501">南無摩尼幢佛。南無歡喜藏摩尼寶積佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923a26"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923a2601">摩尼幢者。幢。功德高顯之貌。謂如來利生。處處
<lb ed="J" n="0923a27"/>建大法幢。如摩尼珠隨方現色。摧伏魔軍。破諸
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0923b" n="0923b"/>
<lb ed="J" n="0923b01"/>黑暗。凡有見者。無不皈敬。故名摩尼幢也△歡
<lb ed="J" n="0923b02"/>喜藏摩尼寶積者。如來無盡法喜。名之爲藏。衆
<lb ed="J" n="0923b03"/>生聞者。離苦得樂。故云歡喜。猶若如意寶珠。利
<lb ed="J" n="0923b04"/>益無盡。故名歡喜藏摩尼寶積也。此二如來。以
<lb ed="J" n="0923b05"/>喩表顯。</p>
<lb ed="J" n="0923b06"/><p xml:id="pJ30p0923b0601"><g ref="#CB21704">󵓈</g>四。第八。一佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923b0701">南無一切世間樂見上大精進佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923b0801">一切世間。乃普及之辭。樂見。是喜好之意。上大
<lb ed="J" n="0923b09"/>精進。揀非權小之行也。謂此如來因中發最上
<lb ed="J" n="0923b10"/>心。修廣大行。精進無移。故於果上感得一切衆
<lb ed="J" n="0923b11"/>生所愛樂身。能令見者聞者。皆發菩提故。上句
<lb ed="J" n="0923b12"/>名覺他。功也。下句顯自覺。德也。功成德滿。故名
<lb ed="J" n="0923b13"/>一切世間樂見上大精進也。此約因果同圓。顯
<lb ed="J" n="0923b14"/>德爲號。</p>
<lb ed="J" n="0923b15"/><p xml:id="pJ30p0923b1501"><g ref="#CB21704">󵓈</g>五。第九之十。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923b1601">南無摩尼幢燈光佛。南無慧炬照佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923b1701">摩尼幢燈光者。謂以實智證理。喩如摩尼珠幢。
<lb ed="J" n="0923b18"/>權智鑒機。喩如燈光遍照。權實雙彰。故名摩尼
<lb ed="J" n="0923b19"/>幢燈光也△慧炬照者。謂以聞思修三慧火炬
<lb ed="J" n="0923b20"/>照破見思<note place="inline">塵沙無明</note>三惑故。如燈明暗盡。慧起惑除
<lb ed="J" n="0923b21"/>故名慧炬照也。此二如來。法喩表顯。</p>
<lb ed="J" n="0923b22"/><p xml:id="pJ30p0923b2201"><g ref="#CB21704">󵓈</g>六。第十一之十二。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b23"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923b2301">南無海德光明佛。南無金剛牢強普散金光佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923b24"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923b2401">海德光明者。光明。表智德。謂如來智德無盡。以
<lb ed="J" n="0923b25"/>喩如海。故云海德光明也△金剛牢強普散金
<lb ed="J" n="0923b26"/>光者。金剛。性最堅利。不爲物壞。而能壞一切物。
<lb ed="J" n="0923b27"/>喩佛不爲煩惱破壞。而能破壞一切煩惱。故名
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0923c" n="0923c"/>
<lb ed="J" n="0923c01"/>金剛牢強也金體極明。不爲物照。而能照一切
<lb ed="J" n="0923c02"/>物。喩佛不爲無明暗障。而能照破無明。故名普
<lb ed="J" n="0923c03"/>散金光也。此二如來。智德表顯。</p>
<lb ed="J" n="0923c04"/><p xml:id="pJ30p0923c0401"><g ref="#CB21704">󵓈</g>七。第十三之十六。四佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923c05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923c0501">南無大強精進勇猛佛。南無大悲光佛。南無慈力
<lb ed="J" n="0923c06"/>王佛。南無慈藏佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923c07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923c0701">大強精進勇猛者。不雜曰精。不退曰進。不怯曰
<lb ed="J" n="0923c08"/>勇。不怖曰猛。謂世尊無量劫來。於諸善法。不雜
<lb ed="J" n="0923c09"/>不退。故稱爲大。於諸惡道。不怖不怯。故稱爲強
<lb ed="J" n="0923c10"/>由大強故不休不息。故得斷除三障證三菩提
<lb ed="J" n="0923c11"/>故名大強精進勇猛也△大悲光者。謂豎窮橫
<lb ed="J" n="0923c12"/>遍曰大。法身德也。運心拔苦曰悲。解脫德也。寂
<lb ed="J" n="0923c13"/>照不二曰光。般若德也。三德圓融。故名大悲光
<lb ed="J" n="0923c14"/>也△慈力王者。力。勝也。王。往也。謂佛念衆生。慈
<lb ed="J" n="0923c15"/>無能勝。能令人天。皆共歸往。故名慈力王也△
<lb ed="J" n="0923c16"/>慈藏者。謂一極慈心。攝歸萬善。法界含容。出生
<lb ed="J" n="0923c17"/>無盡。故名慈藏也。此四如來。從德表顯。</p>
<lb ed="J" n="0923c18"/><p xml:id="pJ30p0923c1801"><g ref="#CB21704">󵓈</g>八。第十七之二十。四佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923c19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0923c1901">南無栴檀窟莊嚴勝佛。南無賢善首佛。南無善意
<lb ed="J" n="0923c20"/>佛。南無廣莊嚴王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0923c21"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0923c2101">栴檀窟莊嚴勝者。妙香之所成也。謂如來八萬
<lb ed="J" n="0923c22"/>四千毛孔。皆出妙香。猶如栴檀。普熏一切。以此
<lb ed="J" n="0923c23"/>妙寶莊嚴法窟。最勝無比。故名栴檀窟莊嚴勝
<lb ed="J" n="0923c24"/>也△賢善首者。如來道高德重。故稱爲賢。迥出
<lb ed="J" n="0923c25"/>九界。故稱曰善。爲天中之天。聖中之聖。故名賢
<lb ed="J" n="0923c26"/>善首也△善意者。謂如來慈念一切衆生。猶如
<lb ed="J" n="0923c27"/>赤子。從生至生。接引無倦。故名善意也△廣莊
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0924a" n="0924a"/>
<lb ed="J" n="0924a01"/>嚴王者。謂如來色相。萬德莊嚴。故稱爲廣。無量
<lb ed="J" n="0924a02"/>劫來。自在安然。不爲物轉。故名廣莊嚴王也。此
<lb ed="J" n="0924a03"/>四如來。依正顯德。</p>
<lb ed="J" n="0924a04"/><p xml:id="pJ30p0924a0401"><g ref="#CB21704">󵓈</g>九。第二十一之二十四。四佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924a0501">南無金華光佛。南無寶蓋照空自在力王佛。南無
<lb ed="J" n="0924a06"/>虛空寶華光佛。南無琉璃莊嚴王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924a0701">金華光者。謂戒心發行。喩如金華。離欲淸淨。喩
<lb ed="J" n="0924a08"/>如金光。金。表法身。華。表解脫。光。表般若。三德理
<lb ed="J" n="0924a09"/>圓。故名金華光也。此顯如來淸淨光明。無邊相
<lb ed="J" n="0924a10"/>好。皆以持戒而得莊嚴成就。故律云。諸佛證菩
<lb ed="J" n="0924a11"/>提獨覺身心淨。及以阿羅漢。咸由律行成△寶
<lb ed="J" n="0924a12"/>蓋照空自在力王者。以信爲實。七菩提分爲蓋
<lb ed="J" n="0924a13"/>照耀虛空。令諸衆生。得大利樂。自在無礙。故名
<lb ed="J" n="0924a14"/>寶蓋照空自在力王也△虛空寶華光者。法身
<lb ed="J" n="0924a15"/>無相。猶若虛空。本來無染。故稱爲寶。心花發焰
<lb ed="J" n="0924a16"/>照眞法界。故名虛空寶華光也△琉璃莊嚴王
<lb ed="J" n="0924a17"/>者。梵語琉璃。此云靑色寶。乃七寶中之最勝者。
<lb ed="J" n="0924a18"/>佛身淸淨。故曰琉璃。內外明照。故曰莊嚴。不爲
<lb ed="J" n="0924a19"/>群魔之所障蔽。故名琉璃莊嚴王也。此四如來
<lb ed="J" n="0924a20"/>法喩表顯。</p>
<lb ed="J" n="0924a21"/><p xml:id="pJ30p0924a2101"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十。第二十五之二十九。五佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924a22"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924a2201">南無普現色身光佛。南無不動智光佛。南無降伏
<lb ed="J" n="0924a23"/>衆魔王佛。南無才光明佛。南無智慧勝佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924a24"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924a2401">普現色身光者。華嚴經云。佛身充滿於法界。普
<lb ed="J" n="0924a25"/>現一切群生前圓光普照于十方。示現種種所
<lb ed="J" n="0924a26"/>行事。故名普現色身光也△不動智光者。不動
<lb ed="J" n="0924a27"/>智。卽根本智體也。謂本佛法身。如如不動故。光
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0924b" n="0924b"/>
<lb ed="J" n="0924b01"/>者。卽差別智。用也。謂從體起用。如月印千江。故
<lb ed="J" n="0924b02"/>名不動智光也△降伏衆魔王者。謂如來以無
<lb ed="J" n="0924b03"/>漏慧力。降伏諸魔。波旬受化。於法自在。故名降
<lb ed="J" n="0924b04"/>伏衆魔王也△才光明者。謂以無礙智慧辨才
<lb ed="J" n="0924b05"/>照了諸法。破諸煩惱。利益群生。故名才光明也
<lb ed="J" n="0924b06"/>△智慧勝者。勝力也。謂以一切智力破見思惑
<lb ed="J" n="0924b07"/>以道種智力。破塵沙惑。以一切種智力。破無明
<lb ed="J" n="0924b08"/>惑。三惑旣除。覺體常照。功強於彼。故名智慧勝
<lb ed="J" n="0924b09"/>也。此五如來。以法表顯。</p>
<lb ed="J" n="0924b10"/><p xml:id="pJ30p0924b1001"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十一。第三十之三十三。四佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924b1101">南無彌勒仙光佛。南無善寂月音妙尊智王佛。南
<lb ed="J" n="0924b12"/>無世淨光佛。南無龍種上尊王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924b1301">彌勒仙光者。彌勒。此云慈氏。姓也。仙覺也。謂從
<lb ed="J" n="0924b14"/>發菩提心以來。未嘗入俗。故以爲姓。仙光者。離
<lb ed="J" n="0924b15"/>垢淸淨之光也。佛爲大慈金仙。以無垢淸淨智
<lb ed="J" n="0924b16"/>光。普照諸有。離苦得樂。故名彌勒仙光也△善
<lb ed="J" n="0924b17"/>寂月音妙尊智王者。謂智照如月覺妙若音。經
<lb ed="J" n="0924b18"/>云。菩薩淸涼月。常遊畢竟空。善寂月音也。又云。
<lb ed="J" n="0924b19"/>衆生心水淨。菩提影現中。妙尊智王也。上句爲
<lb ed="J" n="0924b20"/>喩。下句爲法。謂以權實智光。覺法自在。如月形
<lb ed="J" n="0924b21"/>影音響一切。雙亡雙照。故名善寂月音妙尊智
<lb ed="J" n="0924b22"/>王也△世淨光者。謂如來出世以諸道法。敎化
<lb ed="J" n="0924b23"/>衆生。淸淨身心。永離黑暗。故名世淨光也△龍
<lb ed="J" n="0924b24"/>種上尊王者。謂龍種。世間最爲尊上。聞佛音敎
<lb ed="J" n="0924b25"/>感發信心。歸投於佛。而得自在。故名龍種上尊
<lb ed="J" n="0924b26"/>王也。此四如來。種智顯德。</p>
<lb ed="J" n="0924b27"/><p xml:id="pJ30p0924b2701"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十二。第三十四之三十八。五佛。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0924c" n="0924c"/>
<lb ed="J" n="0924c01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924c0101">南無日月光佛。南無日月珠光佛。南無慧幢勝王
<lb ed="J" n="0924c02"/>佛。南無師子吼自在力王佛。南無妙音勝佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924c03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924c0301">日月光者。謂以根本智證理。以後得智斷惑。情
<lb ed="J" n="0924c04"/>忘理顯心地開明。光同日月。故名日月光也△
<lb ed="J" n="0924c05"/>日月珠光者。謂如來以三覺智光。照破一切衆
<lb ed="J" n="0924c06"/>生。無明不覺之惑業。故名日月珠光也△慧幢
<lb ed="J" n="0924c07"/>勝王者。謂如來建大智慧幢幡。降伏魔軍。功力
<lb ed="J" n="0924c08"/>殊勝。故名慧幢勝王也△獅子吼自在力王者。
<lb ed="J" n="0924c09"/>獅子獸中之王。發聲哮吼。百獸潛藏。如來法音
<lb ed="J" n="0924c10"/>奮同獅子。智慧威德。力勝如王。故云獅子吼自
<lb ed="J" n="0924c11"/>在力王也。古云。佛獅子吼。魔外拱手。四衆聞之
<lb ed="J" n="0924c12"/>得大無畏是也△妙音勝者。謂如來說法不動
<lb ed="J" n="0924c13"/>聲色而周遍十方。故曰妙音。衆生聞之。隨類得
<lb ed="J" n="0924c14"/>解。究成種智。故名妙音勝也。此五如來。法喩表
<lb ed="J" n="0924c15"/>顯。</p>
<lb ed="J" n="0924c16"/><p xml:id="pJ30p0924c1601"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十三。第三十九之四十一。三佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924c17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924c1701">南無常光幢佛。南無觀世燈佛。南無慧威燈王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924c18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924c1801">常光幢者。謂如來常建大光明幢。無明黑暗。悉
<lb ed="J" n="0924c19"/>皆摧滅。故名常光幢也△觀世燈者。謂如來觀
<lb ed="J" n="0924c20"/>彼世間衆生。從冥入冥。不思返照。是故以大法
<lb ed="J" n="0924c21"/>燈。引歸寶所。故名觀世燈也△慧威燈王者。以
<lb ed="J" n="0924c22"/>根本智。起後得智。現大法威。故名慧威。猶如燈
<lb ed="J" n="0924c23"/>王。傳耀無盡。衆生蒙光。而得自在。故名慧威燈
<lb ed="J" n="0924c24"/>王此三如來。以法顯德。</p>
<lb ed="J" n="0924c25"/><p xml:id="pJ30p0924c2501"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十四。第四十二之四十三。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924c26"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0924c2601">南無法勝王佛。南無須彌光佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0924c27"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0924c2701">法勝王者。經云。我爲法王。於法自在。故名法勝
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0925a" n="0925a"/>
<lb ed="J" n="0925a01"/>王也△須彌光者。須彌。此云妙高。山王名也。謂
<lb ed="J" n="0925a02"/>四寶所成。故稱爲妙。迥出群峰。故稱爲高。旣高
<lb ed="J" n="0925a03"/>且妙。稱爲山王。照耀四方。故名曰光。以喩如來
<lb ed="J" n="0925a04"/>四智轉成妙覺佛果。高出人天。光明普照。故名
<lb ed="J" n="0925a05"/>須彌光也。此二如來。法喩表顯。</p>
<lb ed="J" n="0925a06"/><p xml:id="pJ30p0925a0601"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十五。第四十四之四十五。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0925a0701">南無須摩那華光佛。南無優曇缽羅華殊勝王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0925a0801">須摩那華光者。須摩那。此云稱意華名也。色有
<lb ed="J" n="0925a09"/>黃白。而香光遠徹。以喩如來戒善香光。無不稱
<lb ed="J" n="0925a10"/>意。故名須摩那華光也△優曇缽羅華殊勝王
<lb ed="J" n="0925a11"/>者。優曇缽羅。此云靈瑞。又云瑞應華名也。三千
<lb ed="J" n="0925a12"/>年一現。現則金輪王出。故名殊勝。以喩如來希
<lb ed="J" n="0925a13"/>有難遇。故名優曇缽羅華殊勝王也。經云。諸佛
<lb ed="J" n="0925a14"/>興出世。懸遠値遇難。譬如優曇華。時乃一現耳。
<lb ed="J" n="0925a15"/>此二如來從喩表顯。</p>
<lb ed="J" n="0925a16"/><p xml:id="pJ30p0925a1601"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十六。第四十六之四十九。四佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0925a1701">南無大慧力王佛。南無阿閦毘歡喜光佛。南無無
<lb ed="J" n="0925a18"/>量音聲王佛。南無才光佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0925a1901">大慧力王者。顯非權小智慧之力也。謂如來法
<lb ed="J" n="0925a20"/>王。以大智慧力。引導衆生。直到涅槃彼岸。故名
<lb ed="J" n="0925a21"/>大慧力王也△阿閦毘歡喜光者。阿閦毘。此云
<lb ed="J" n="0925a22"/>不動。佛名如如不動故。歡喜。國號。人天喜愛故
<lb ed="J" n="0925a23"/>光者。謂依正二報。並放光明。不動寂常。十方遍
<lb ed="J" n="0925a24"/>照。一切人天。無不歡喜。故名阿閦毘歡喜光也
<lb ed="J" n="0925a25"/>△無量音聲王者。謂如來以無盡音聲。說無窮
<lb ed="J" n="0925a26"/>妙法。自在無礙。故名無量音聲王也△才光者。
<lb ed="J" n="0925a27"/>才辨才也。光。智光也。謂如來具足無量辨才。智
<pb ed="J" xml:id="J30.B260.0925b" n="0925b"/>
<lb ed="J" n="0925b01"/>慧光明。普利一切。故名才光也。此四如來。從法
<lb ed="J" n="0925b02"/>爲名。</p>
<lb ed="J" n="0925b03"/><p xml:id="pJ30p0925b0301"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十七。第五十之五十一。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0925b0401">南無金海光佛。南無山海慧自在通王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0925b0501">金海光者。謂佛身如海。金光紫赤。照耀無窮。以
<lb ed="J" n="0925b06"/>喩海印三昧。表法殊勝。故楞嚴云。如我按指。海
<lb ed="J" n="0925b07"/>印發光。故名金海光也△山海慧自在通王者。
<lb ed="J" n="0925b08"/>謂眞實慧如山。方便慧如海。合則成無障礙慧。
<lb ed="J" n="0925b09"/>故名山海慧也。自在通王者。俗諦曰自在。眞諦
<lb ed="J" n="0925b10"/>曰通。中道諦曰王。以此三種大智慧。會入三諦
<lb ed="J" n="0925b11"/>理。故名自在通王也。此二如來。智慧表顯。</p>
<lb ed="J" n="0925b12"/><p xml:id="pJ30p0925b1201"><g ref="#CB21704">󵓈</g>十八。第五十二之五十三。二佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pJ30p0925b1301">南無大通光佛。南無一切法幢滿王佛。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pJ30p0925b1401">大通光者。謂覺體曰大。法身德也。覺用曰通。解
<lb ed="J" n="0925b15"/>脫德也。覺相曰光。般若德也。三德圓融。不可思
<lb ed="J" n="0925b16"/>議。故名大通光也△一切法幢滿王者。謂五敎
<lb ed="J" n="0925b17"/>三乘。名一切法標示人天曰幢。周遍法界曰滿。
<lb ed="J" n="0925b18"/>法法自在曰王。以一切法豎窮橫遍圓融無礙
<lb ed="J" n="0925b19"/>故名一切法幢滿王也。此二如來。以法表顯。略
<lb ed="J" n="0925b20"/>釋五十三佛名竟。</p>
<lb ed="J" n="0925b21"/><p xml:id="pJ30p0925b2101">佛名經云。三千諸佛。因禮五十三佛。滅除積習
<lb ed="J" n="0925b22"/>得成正覺。佛尙懺禮。況餘下耶。今不動法師。集
<lb ed="J" n="0925b23"/>此懺文。將五十三佛。增於三十五佛之前者。普
<lb ed="J" n="0925b24"/>願法界衆生。同共稱禮。亦如三千諸佛。一時同
<lb ed="J" n="0925b25"/>得阿耨多羅三藐三菩提也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0925b26"/>
<lb ed="J" n="0925b27"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大懺悔文略解卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0917a2001" to="#end0917a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917a2301" to="#end0917a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917a2601" to="#end0917a2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b0201" to="#end0917b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b0501" to="#end0917b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b0801" to="#end0917b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b1201" to="#end0917b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b1501" to="#end0917b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b1801" to="#end0917b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0917b1901" to="#end0917b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0917b2301" to="#end0917b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0919a1901" to="#end0919a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0919a2401" to="#end0919a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0919b1601" to="#end0919b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0919b2401" to="#end0919b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920a0401" to="#end0920a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920b2001" to="#end0920b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920b2501" to="#end0920b2501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920b2601" to="#end0920b2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0920c1001" to="#end0920c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0921a1701" to="#end0921a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0922b2301" to="#end0922b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB21701">󵓅</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB21703">󵓇</g></rdg></app>
<app from="#beg0922c0101" to="#end0922c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0922c1201" to="#end0922c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0922c1701" to="#end0922c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0922c1801" to="#end0922c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0923a0801" to="#end0923a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB21701">󵓅</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB21703">󵓇</g></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0917a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917a2001">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917a2301">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917a2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917a2601">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b0201">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b0501">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b0801">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b1201">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b1501">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b1801">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0917b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b1901">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0917b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917b2301">［－］【CB】，一【嘉興】</note>
<note n="0919a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a1901">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0919a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a2401">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0919b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919b1601">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0919b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919b2401">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0920a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920a0401">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0920b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b2001">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0920b2501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b2501">己【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0920b2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b2601">己【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0920c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920c1001">己【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0921a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0921a1701">己【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0922b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b2301"><g ref="#CB21701">󵓅</g>【CB】，<g ref="#CB21703">󵓇</g>【嘉興】</note>
<note n="0922c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922c0101">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0922c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922c1201">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0922c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922c1701">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0922c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922c1801">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0923a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0923a0801"><g ref="#CB21701">󵓅</g>【CB】，<g ref="#CB21703">󵓇</g>【嘉興】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>